Các phản ứng phụ sau khi tiêm phòng vacxin cho trẻ sơ sinh có thể xảy ra sẽ giúp các bậc phụ huynh có thêm nhiều kiến thức hữu ích chăm sóc sức khỏe cho bé yêu toàn diện, tránh được những hậu quả đáng tiếc. Trẻ em sau khi sinh ra phải tiêm rất nhiều loại vacxin để tăng sức đề kháng và khả năng chống chọi bệnh tật cho cơ thể, tuy nhiên có nhiều trẻ lại gặp phải hiện tượng phản ứng lại khi tiêm vacxin như vết tiêm sưng tấy, trẻ quấy khóc nhiều, sốt nhẹ,...khiến các bậc cha mẹ lo lắng ảnh hưởng đến sức khỏe quả trẻ. Vậy nuyên nhân gây phản ứng sau tiêm chủng, cách xử lý phản ứng phụ sau tiêm chủng,....tất cả sẽ được chia sẻ chi tiết trong thông tin bài viết dưới đây, mời các bậc phụ huynh cùng tham khảo.

Định cư úc Định cư canada

Hãy cùng big.vn tham khảo những phản ứng phụ sau khi tiêm chủng trên đây và có cách xử lý kịp thời tránh được những hậu quả đáng tiếc nhé.

1. Nguyên nhân dẫn đến phản ứng sau tiêm chủng

Theo đánh giá của các chuyên gia về vắc xin và tiêm chủng, tất cả các vắc xin sử dụng trong chương trình tiêm chủng mở rộng đều an toàn và hiệu quả. Tuy nhiên, không có loại vắc xin nào tuyệt đối an toàn và có thể có những phản ứng xảy ra sau tiêm chủng. Tổ chức Y tế thế giới phân loại năm nguyên nhân dẫn đến phản ứng sau tiêm chủng như sau:

Liên quan đến vắc xin

Là phản ứng của từng cá nhân đối với các thành phần có trong vắc xin, bao gồm các phản ứng thông thường và phản ứng hiếm gặp, hầu hết các phản ứng liên quan tới vắc xin là nhẹ và tự khỏi. Phản ứng nghiêm trọng liên quan tới vắc xin rất hiếm gặp.

Liên quan đến chất lượng của vắc xin

Phản ứng liên quan tới chất lượng của vắc xin có thể do khiếm khuyết xảy ra trong quá trình sản xuất vắc xin và làm tăng nguy cơ các phản ứng sau tiêm chủng.

Hiện tại, rất hiếm gặp phản ứng sau tiêm chủng do khiếm khuyết về chất lượng của vắc xin, do các cơ sở sản xuất vắc xin đều đã áp dụng thực hành sản xuất tốt (GMP), đồng thời kiểm định chặt chẽ đối với từng lô vắc xin trước khi sử dụng. Việc này giúp giảm thiểu tối đa những phản ứng như vậy. Việc kiểm định vắc xin trong quá trình sản xuất, trước khi được phép xuất xưởng và trước khi sử dụng cũng được thực hiện hết sức nghiêm ngặt, nhằm đảm bảo vắc xin có chất lượng tốt nhất và đảm bảo an toàn đối với người sử dụng.

Các phản ứng phụ sau khi tiêm phòng vacxin cho trẻ sơ sinh thường gặp nhất phần 1

Liên quan đến sai sót tiêm chủng

Phản ứng liên quan đến sai sót tiêm chủng bao gồm phản ứng liên quan quá trình bảo quản, vận chuyển, chỉ định và tiêm chủng vắc xin không đúng. Những phản ứng này đều có thể phòng ngừa được. Ngày nay có nhiều loại thiết bị bảo quản lạnh chuyên dụng, trong đó có loại thiết bị theo dõi nhiệt độ được trang bị đầy đủ cho các tuyến trong tiêm chủng mở rộng.

Việc thực hiện đúng các quy định trong vận chuyển, bảo quản vắc xin, cùng hoạt động thực hành tiêm chủng đúng quy trình (khám sàng lọc để có chỉ định tiêm chủng thích hợp, thực hành pha hồi chỉnh vắc xin đối với loại vắc xin dạng đông khô), hoặc các thực hành tiêm chủng khác như sử dụng bơm kim tiêm tự khóa an toàn luôn luôn được chú trọng.

Liên quan đến lo lắng khi tiêm chủng

Đây là phản ứng của cơ thể do sự lo lắng quá mức với tiêm chủng. Phản ứng này hay gặp ở nhóm trẻ lớn, người lớn, đặc biệt trong các đợt tiêm chủng cho nhiều đối tượng.

Trùng hợp ngẫu nhiên

Là phản ứng sau tiêm không phải do vắc xin hay sai sót tiêm chủng, cũng không liên quan lo lắng khi tiêm chủng, mà là do bệnh lý sẵn có của đối tượng được tiêm chủng. Phản ứng có thể xảy ra trùng hợp với thời điểm tiêm chủng và đôi khi có thể bị cho là do tiêm chủng vắc xin. Lịch tiêm chủng cho trẻ em thường bắt đầu rất sớm. Giai đoạn này trẻ rất dễ bị nhiễm trùng hay các bệnh bẩm sinh hoặc có các dấu hiệu thần kinh kể cả tử vong vì thế rất dễ bị quy do tiêm chủng.

2. Tác dụng phụ khi tiêm phòng cho trẻ sơ sinh

Bị đau tạm thời

Cảm giác sợ hãi hoặc “ám ảnh về kim tiêm” là một tác dụng phụ thường thấy khi cho trẻ tiêm vắc-xin. Khoảng 1 trong 10 trẻ không chịu tiêm chủng hoặc tiêm thuốc nào khác vì sợ đau như những mũi tiêm trước đó. Nếu các bé cảm thấy lo lắng, sợ hãi thì các mẹ nên giữ bình tĩnh cho bé, an ủi và làm phân tâm bé. Các mẹ có thể nói trước với bác sĩ điều này hoặc học hỏi kinh nghiệm cho trẻ nhỏ đi tiêm không sợ hãi của các mẹ khác để có cách giúp bé nhà mình tiêm dễ dàng hơn.

Các phản ứng phụ sau khi tiêm phòng vacxin cho trẻ sơ sinh thường gặp nhất phần 2

Đau, sưng tấy hoặc đỏ ửng ở chỗ tiêm

Nhiều bé có thể có phản ứng ngay sau khi tiêm. Đó có thể là hiện tượng sưng tấy, đau, đỏ ửng hoặc tím ở vùng da xung quanh mũi tiêm. Lấy một miếng vải lạnh chườm xung quanh có thể giúp loại bỏ sự khó chịu đó cho bé. Chú ý phải lấy miếng vải thật sạch, nếu không vệ sinh có thể gây nhiễm trùng cho bé.

Triệu chứng giống như cúm

Sau khi tiêm vắc-xin, các bé có thể xuất hiện những tác dụng phụ có triệu chứng gần như cúm, ví dụ:

  • Sốt nhẹ
  • Đau bụng
  • Nôn
  • Kém ăn, ăn không ngon
  • Đau đầu
  • Mệt mỏi

Vắc-xin hoạt động giống như một sự lây nhiễm nên đôi khi chúng gây ra tác dụng phụ bao gồm những triệu chứng giống như cúm. Nhưng sự lây nhiễm này không gây bệnh mà nó có tác dụng luyện tập cho cơ thể phát triển những phản ứng đúng.

Nếu hiện tượng cúm thực sự bị nhiễm vào người đã tiêm vắc-xin, cơ thể lúc này có khả năng nhận biết được nó và chống lại để loại bỏ yếu tố gây bệnh dễ dàng hơn.

3. Những tác dụng phụ khi tiêm vắc-xin cụ thể

Tác dụng phụ khi tiêm vắc-xin viêm gan B

Vắc-xin viêm gan B là loại vắc- xin rất an toàn. Hầu hết các bé tiêm đều không gặp vấn đề gì với mũi tiêm này. Vắc-xin viêm gan B chứa thành phần không lây nhiễm và có thể giúp bé không bị nhiễm viêm gan B. Một số tác dụng phụ nhẹ có khả năng gặp phải đã được phản ánh lại là:

  • Đau nhức xung quanh mũi tiêm (khoảng 1 trong 4 trẻ tiêm mắc phải)
  • Sốt nhẹ khoảng hơn 37,7ᵒC (khoảng 1 trong 15 trẻ tiêm mắc phải)
  • Những tác dụng phụ khi tiêm vắc-xin viêm gan B nghiêm trọng rất hiếm khi xảy ra. Phản ứng dị ứng nghiêm trọng được biết đến chỉ xảy ra 1 lần trong số 1,1 triệu mũi tiêm.
  • Mỗi loại vắc-xin cũng giống như thuốc nên có thể gây ra phản ứng nguy hiểm nhưng nguy cơ vắc-xin này gây hại là vô cùng nhỏ. Phải hơn 100 triệu người ở Mỹ đều tiêm phòng vắc-xin viêm gan B.

Tác dụng phụ khi tiêm vắc-xin bại liệt (OPV)

Một số bé tiêm vắc-xin bại liệt có thể bị đau ở chỗ tiêm. Ngày nay, loại vắc-xin này thường không gặp bất cứ vấn đề nghiêm trọng nào và phần lớn những người tiêm nó cũng không bị tác dụng phụ nào. Tuy nhiên, nó vẫn là một loại vắc-xin nên có khả năng gây tác dụng phụ nghiêm trọng tuy nhiên tỷ lệ xảy ra tình trạng này là vô cùng nhỏ.

Tác dụng phụ khi tiêm vắc-xin Quinvaxem 5 in 1

Một số trẻ vẫn có tác dụng phụ như:

  • Tác dụng phụ thường thấy nhất (tỷ lệ nhiều hơn 1:10 bé tiêm gặp phải): Đau, sưng đỏ tấy ở vết tiêm, khó chịu và quấy khóc nhiều hơn, nhợt nhạt hoặc bị sốt
  • Tác dụng phụ thông thường (tỷ lệ trong khoảng 1:100 đến 1:10): Kém ăn, tiêu chảy, nôn mửa
  • Tác dụng phụ hiếm thấy (tỷ lệ 1:10000 đến 1:1000): Co giật nhẹ, co cơ
  • Tác dụng phụ rất hiếm thấy (tỷ lệ ít hơn 1:10000): Sốt cao (hơn 40,5ᵒC), quấy khóc, khóc thét không dỗ được

Tác dụng phụ khi tiêm vắc-xin MMRV

Vắc-xin MMRV có khả năng gây ra những vấn đề như dị ứng nghiêm trọng. Khả năng nó gây nguy hiểm là vô cùng hiếm. Việc tiêm vắc-xin MMRV sẽ an toàn hơn là để nhiễm các bệnh như sởi, quai bị, rubella hoặc thủy đậu. Phần lớn trẻ em tiêm vắc xin MMRV không gặp bắt kỳ vấn đề gì.

Tác dụng phụ nhẹ:

  • Sốt (tỷ lệ khoảng 1:5 bé mắc phải)
  • Phát ban nhẹ (tỷ lệ khoảng 1:20 bé mắc phải)
  • Sưng hạch ở má hoặc cổ (hiếm gặp)
  • Nếu có tác dụng phụ khi tiêm vắc-xin này, nó thường xảy ra trong vòng 5-12 ngày sau liều đầu tiên. Sẽ ít xuất hiện hơn ở liều tiêm thứ hai.

Tác dụng phụ vừa phải:

  • Bị động kinh do sốt gây ra (khoảng 1 trong 1250 trẻ tiêm MMRV gặp phải) và thường xảy ra trong khoảng 5-12 ngày sau khi tiêm liều thứ nhất.
  • Hiện tượng này ít xảy ra hơn khi các mũi sởi-quai bị-rubella và vắc-xin thủy đậu được tiêm tách riêng (khoảng 1:2500 trẻ tiêm cả hai vắc-xin này) và tác dụng phụ cũng hiếm gặp hơn ở mũi tiêm MMRV lần thứ 2
    Làm lượng tiểu cầu tạm thời bị thấp mà có thể gây rối loạn chảy máu (chỉ khoảng 1 trong 40000 trẻ gặp phải)

Tác dụng phụ nghiêm trọng (rất hiếm xảy ra):

  • Bị dị ứng nghiêm trọng (tỷ lệ gặp phải là ít hơn 4 phần triệu)
  • Động kinh kéo dài, hôn mê, giảm trí nhớ
  • Ảnh hưởng đến não bộ sau này
  • Bởi vì những tác dụng phụ như trên rất ít khi xảy ra nên thực chất các bác sĩ cũng chưa chắc chắn liệu nó bị gây ra do vắc-xin hay nguyên nhân khác.

Các phản ứng phụ sau khi tiêm phòng vacxin cho trẻ sơ sinh thường gặp nhất phần 3

Tác dụng phụ khi tiêm vắc-xin DTaP

Tác dụng phụ nhẹ thường thấy

  • Sốt (tỷ lệ khoảng 1:4 trẻ gặp phải)
  • Sưng tấy hoặc đỏ ửng ở vùng mũi tiêm (tỷ lệ khoảng 1:4 trẻ gặp phải)
  • Đau nhức ở vết tiêm (tỷ lệ khoảng 1:4 trẻ gặp phải)
  • Những tình trạng trên xảy ra thường xuyên hơn sau liều thứ 4, thứ 5 trong một chuỗi mũi tiêm DPT hơn là những liều đầu tiên.
  • Đôi khi, sau liều tiêm thứ 4, thứ 5 của vắc-xin DPT, các bé có thể bị sưng cả cánh tay hoặc chân trong khoảng 1-7 ngày (tỷ lệ mắc phải có thể lên tới 1:30).

Những tác dụng phụ nhẹ khác bao gồm:

  • Quấy rối nhặng xị cả lên (tỷ lệ 1:3 trẻ gặp phải)
  • Mệt mỏi hoặc chán ăn ( tỷ lệ 1:10 bé gặp phải)
  • Nôn (tỷ lệ 1:50)
  • Những vấn đề này thường xảy ra 1-3 ngày sau khi tiêm.

Tác dụng phụ vừa phải (không phổ biến lắm):

  • Co giật (tỷ lệ khoảng 1:14000)
  • Khóc không ngừng liên tục khoảng 3 tiếng hoặc hơn (tỷ lệ khoảng 1:1000)
  • Sốt cao từ 40,5ᵒC trở lên (tỷ lệ 1:16000)

Tác dụng phụ nghiêm trọng (rất hiếm khi xảy ra):

  • Dị ứng nghiêm trọng (tỷ lệ nhỏ hơn 1 phần triệu) và một số tác dụng phụ nguy hiểm khác sau khi tiêm DPT như Co giật, hôn mê, kém nhận thức kéo dài
  • Ảnh hưởng đến não bộ sau này. Những trường hợp này rất ít khi xảy ra và khó có thể kết luận là do vắc-xin DPT gây ra. Nhưng các mẹ cần kiểm soát việc bé bị sốt, đặc biệt với những trẻ có tiền sử bị co giật hoặc bệnh khác. Điều đó cũng là cần thiết nếu thành viên khác trong gia đình đã từng bị co giật.

Tác dụng phụ khi tiêm vắc-xin thương hàn

Vắc-xin thương hàn rất hiếm khi gây hại nhưng cũng có khả năng gây ra tình trạng nghiêm trọng như dị ứng. Những tác dụng phụ nguy hiểm khác do vắc-xin thương hàn cũng không mấy khi xảy ra.

Có hai loại vắc-xin thương hàn nhưng đều chỉ gây ra những tác dụng phụ nhẹ:

  • Vắc-xin thương hàn bất hoạt (dùng qua đường tiêm): Có khả năng gây sốt (tỷ lệ khoảng 1:100), đau đầu (tỷ lệ khoảng 1:30), sưng hoặc đỏ tấy ở vùng mũi tiêm (tỷ lệ khoảng 1:15)
  • Vắc-xin thương hàn sống (dùng qua đường uống): Có thể bị sốt hoặc đau đầu (tỷ lệ khoảng 1:20), rất hiếm bị đau bụng, nôn mửa hoặc phát ban

Tác dụng phụ khi tiêm vắc-xin phòng chống Hib

Thông thường, vắc-xin phòng chống Hib không gây nên tác dụng phụ nào nghiêm trọng, nếu có cũng chỉ rất hiếm. Phần lớn những bé tiêm vắc-xin phòng chống Hib không gặp bất cứ vấn đề nào, nếu có cũng chỉ là những tác dụng rất nhẹ:

  • Đỏ rát, hơi nóng hoặc sưng tấy ở vùng mũi tiêm
  • Sốt
  • Tình trạng này cũng không thường xuyên xảy ra. Trường hợp gặp phải (nếu có) sẽ thường bắt đầu sau khi tiêm và chỉ kéo dài 2-3 ngày.

Tác dụng phụ khi tiêm vắc-xin phòng chống Rota

Với vắc-xin Rota, rất hiếm có khả năng gây ra những tác dụng phụ nguy hiểm mà thường là những tác dụng phụ rất nhẹ và nhanh biến mất. Phần lớn những bé tiêm vắc-xin phòng virut Rota không xảy ra phản ứng phụ nào nhưng cũng có một vài trường hợp lại mẫn cảm với loại vắc-xin này.

Tác dụng phụ nhẹ thường thấy:

  • Trẻ dễ cáu kỉnh hơn
  • Tạm thời bị tiêu chảy nhẹ hoặc nôn mửa sau khi tiêm một liều của vắc-xin phòng chống Rota
  • Tác dụng phụ nghiêm trọng hơn
  • Bệnh lồng ruột: Khả năng xảy ra hiện tượng lồng ruột do virut Rota là rất hiếm khi xảy ra, thường trong vòng 1 tuần sau khi tiêm mũi thứ nhất hoặc thứ 2.

4. Cách xử lý tác dụng phụ khi tiêm phòng cho trẻ

Khi bé bị sưng đỏ

Một số trẻ do cơ địa nhạy cảm quá mức khiến xuất hiện tại vị trí mới tiêm xong da sưng đỏ kéo dài và nổi cục cứng. Tình trạng này có thể kéo dài từ 6-8 tiếng. Khi con gặp hiện tượng này, bạn không cần phải lo lắng.

Bạn cần chườm lạnh cho bé để mau chóng giảm đau. Sau 24 giờ tiếp theo, bạn có thể chườm nóng để vết sưng tấy mau biến mất, giúp da dễ trao đổi với môi trường bên ngoài và nhanh chóng phục hồi.

Một số người truyền tai nhau xát chanh hoặc đắp một lát khoai tây mỏng vào chỗ tiêm nhằm mục đích giảm đau, sưng tấy cho trẻ. Tuy nhiên, bạn cần cẩn trọng vì làn da của trẻ vô cùng nhạy cảm, làm như vậy có thể gây tăng nguy cơ nhiễm khuẩn cho vết tiêm. Với trường hợp trẻ bị sưng to, xuất hiện hạch sưng kéo dài nhiều tuần thì bạn nên sớm đưa trẻ đến cơ sở y tế.

Các phản ứng phụ sau khi tiêm phòng vacxin cho trẻ sơ sinh thường gặp nhất phần 4

Khi bé sốt nhẹ

Với trường hợp trẻ sốt nhẹ trên 38-38,5 độ C thì bạn cần thực hiện các thao tác như sau:

  • Cho trẻ mặc quần áo thoáng, mát. Nếu thời tiết lạnh, vẫn nên bỏ bớt đồ, phòng ngủ giữ ấm là được.
  • Dùng khăn mềm và nước ấm lau người cho trẻ.
  • Cho trẻ uống thuốc hạ sốt theo chỉ dẫn của nhân viên y tế ( trong trường hợp này thường dùng paracetamol để hạ sốt cho trẻ với liều dùng 15mg/kg, cách 4 – 6 giờ 1 lần, tối đa là 4 liều trong 24 giờ).
  • Tuyệt đối tránh sử dụng thuốc hạ sốt có chứa aspirin hoặc thuốc có chứa thành phần là axit salicylic bởi tác dụng phụ của các loại thuốc này có thể kết hợp với thành phần của vắc xin dẫn tới những triệu chứng nghiêm trọng khác.
  • Kết hợp chườm lạnh tại vị trí tiêm cho trẻ. Mẹ vẫn cho trẻ bú mẹ bình thường. Lưu ý tránh chạm vào chỗ tiêm khi bế hoặc ôm trẻ.
  • Khi trẻ có biểu hiện sốt cao, trên 39 độ C, bỏ bú liên tục từ 1-2 ngày đi kèm với biểu hiện quấy khóc nhiều, da tím tái, co giật thì cần đưa trẻ đi cấp cứu ngay.
  • Tuyệt đối bồng bế trẻ tránh chỗ tiêm.

Khi bé sốt cao hơn 40 độ

Nếu bé sốt cao trong vòng 24 tiếng thì mẹ cần cho trẻ uống ngay thuốc hạ sốt. Phần lớn các hiện tượng sốt như vậy là lành tính cho thấy cơ thể của trẻ đang phản ứng và thích nghi với thuốc tiêm chủng.

Một số trường hợp trẻ sốt cao có dấu hiệu co giật có liên quan đến cơ địa thể chất ở từng trẻ, bố mẹ cần bình tĩnh để có xử lý đúng mức. Nếu bạn cảm thấy không chắc chắn thì cần đưa con đến cơ sở y tế để bác sĩ chuyên khoa theo dõi.

Khi bé quấy khóc, bồn chồn

Sau khi được y bác sĩ tiêm xong, mẹ nên để trẻ ở lại cơ sở y tế từ 15-30 phút để trẻ có thời gian nghỉ ngơi, đồng thời theo dõi sớm các biểu hiện của trẻ. Nếu trẻ chỉ có biểu hiện quấy khóc, bồn chồn không yên thì tiếp tục theo dõi sau 12 giờ sau tiêm chủng, vì đây là dấu hiệu bình thường.

Trường hợp trẻ có biểu hiện quấy khóc liên tục hơn 3 tiếng đồng hồ, trong vòng 2 ngày sau khi tiêm chủng, trẻ vẫn có thể có biểu hiện quấy khóc, tuy rằng hiện tượng này chỉ chiếm khoảng 10%. Với trường hợp này, gia đình cần theo dõi, chú ý đến khả năng ăn uống của bé có bị giảm sút hay không, ở mức độ nào. Các hoạt động vui chơi có vì hiện tượng quấy khóc mà giảm đi không.

Nếu bé quấy khóc liên tục, không ngủ, cơ thể mệt mỏi, da khô vì mất nước thì cần đưa bé đến bệnh viện để cấp cứu.

Da của trẻ bị mẩn ngứa kéo dài

Nguyên nhân của hiện tượng này là trong một số loại vắc xin có chứa chất neomycin và polymicin gây kích thích mẩn ngứa cho trẻ. Với những trường hợp thông thường, bác sĩ sẽ theo dõi tích cực hoặc có thể kê thuốc kháng sinh điều trị. Tuy nhiên, việc sử dụng kháng sinh cần hết sức thận trọng đối với trẻ có tiền sử da nhạy cảm.

  • Cần đưa trẻ đến ngay cơ sở y tế gần nhất khi trẻ bị những phản ứng nặng hơn
  • Các phản ứng sau tiêm trở nên trầm trọng hơn hoặc kéo dài 1-2 ngày.
  • Vết tiêm sưng to, hạch sưng to, hạch tồn tại hơn 6 tuần.
  • Trẻ sốt cao, khóc nhiều không dứt, mệt nhiều, da tím tái, lơ mơ, co giật, liệt, hôn mê…

Hy vọng với các phản ứng phụ sau khi tiêm phòng ở trẻ sơ sinh trên đây sẽ phần nào giúp các bậc phụ huynh có thêm nhiều thông tin hữu ích, giúp chăm sóc bé yêu một cách hoàn hảo tránh được những hậu quả đáng tiếc có thể xảy ra. Chúc các bé luôn khỏe mạnh, phát triển toàn diện cân đối mỗi ngày và hãy luôn đồng hành cùng big.vn để cập nhật thêm nhiều thông tin thú vị nhé.

du học canada
Liên hệ quảng cáo: 0936675916 – Mr Long
Liên hệ quảng cáo: 0936675916 – Mr Long