Những câu nói sai lầm của cha mẹ khi dạy con

Những câu nói sai lầm của cha mẹ khi dạy con: Nếu bố mẹ có thói quen so sánh bé với bạn bè hay anh chị, bé sẽ dần hình thành tâm lý bi quan, mặc cảm hoặc cáu kỉnh, khó chịu. Không những vậy, trong lòng bé sẽ sinh ra nhiều thói ghen ghét, bé sẽ ghét những người mà bé bị so sánh hay thậm chí là ghét bỏ chính bố mẹ. Không có gì khiến một đứa trẻ cảm thấy khổ sở hơn là bị cho là kém cỏi hay hư đốn hơn bạn bè, anh chị em. Khi đã bị tổn thương, thậm chí, bé sẽ không muốn cố gắng để đạt được những hành vi tốt nữa. Cha mẹ nào cũng mong muốn con cái mình thông minh, giỏi giang, ngoan ngoãn tuy nhiên nên học cách chấp nhận thực tế rằng, mỗi bé là một cá thể độc lập. Thay vì nói điều này, bạn nên cổ vũ cá tính và những mặt mạnh của con….

Những câu nói sai lầm của cha mẹ khi dạy con

1. Khi con đạt thành tích tốt, bạn nói:

“Bố mẹ rất tự hào về con!” Thực tế thì, một câu nói như vậy chỉ khiến trẻ cảm thấy thêm áp lực, nghĩ mình cần phải có trách nhiệm với niềm tự hào của cha mẹ. Hoặc tệ hơn: Nếu mình không đạt thành tích tốt, cha mẹ sẽ thất vọng về mình. Cách nói đúng ở đây đơn giản là: Chúc mừng con!

Những câu nói sai lầm của cha mẹ khi dạy con

Tiến sĩ Carl Pickhardt, nhà tâm lý học và tác giả cuốn sách Surviving Your Child’s Adolescence, nói rằng bạn không nên đơn giản buông ra một câu khuyến khích kiểu phủ đầu như thế, bởi vì trẻ sẽ cảm thấy phải có trách nhiệm với niềm tự hào của cha mẹ kể từ đó (Con phải cư xử thế nào cho cha mẹ tự hào đấy nhé). Thay vào đó ông khuyên, sẽ tốt hơn khi cha mẹ trả niềm tự hào đó cho chính đứa trẻ, bằng câu nói: “Chúc mừng con”.

2. Khi bạn muốn con làm theo ý mình và trẻ không đồng ý

Những câu nói sai lầm của cha mẹ khi dạy con

“Đừng có cãi lời mẹ!” Trẻ nhỏ được sinh ra là để hỏi, để nói, để tranh luận và thắc mắc. Mẹ đã phải chờ bao ngày tháng rồi vỡ òa hạnh phúc khi con cất tiếng nói đầu tiên. Vậy tại sao lại nỡ cắt đứt những tranh luận của trẻ với chỉ một câu nói độc đoán như thế? Việc lặp đi lặp lại câu “Đừng có cãi mẹ” sẽ khiến trẻ cảm thấy bất công và nếu chúng có thôi cãi thì đó cũng là biểu hiện bên ngoài còn trong đầu chúng không-phục-mẹ-đâu.

3. Khi con hư ở chỗ đông người

Những câu nói sai lầm của cha mẹ khi dạy con

“Cứ chờ đó đến lúc về mẹ sẽ…xử lý con!” Có hai điều sai trong câu nói trên. Một là, nó khiến cho trẻ hiểu rằng trẻ sẽ không bị trừng phạt ngay và điều đó có thể khiến trẻ tỏ ra ít vâng lời hơn. Thứ hai, nó ám chỉ rằng bạn không có chút khả năng kiểm soát nào trong tình huống này. Hơn nữa khi người lớn nói câu này không khác gì là một hình thức dọa trẻ. Trẻ nhỏ tâm lý còn yếu ớt, nếu thường xuyên phải nghe những câu dọa nạt kiểu này sẽ không tốt cho tinh thần và tâm trí của trẻ. Thay vì chờ đợi người khác “xử lý” bé, mẹ nên trực tiếp chỉ ra lỗi sai và phạt con ngay tại thời điểm hiện tại, chớ đừng gieo nỗi sợ hãi lâu dài cho trẻ. Tham khảo các kỹ năng cho bé mà bạn nên trang bị cho con trước 5 tuổi!

4. Khi muốn “làm gương” cho con

Những câu nói sai lầm của cha mẹ khi dạy con

“Hồi bằng tuổi con, mẹ đã….rồi!” Lời nói như ngầm khẳng định mẹ giỏi hơn con nhiều khi ở tuổi của con dễ khiến trẻ tự ái. Lâu dần tạo tâm lý mặc cảm và suy nghĩ tiêu cực rằng mình làm việc gì cũng hỏng. Điều này ảnh hưởng xấu đến sự hình thành nhân cách.

5. Khi muốn khích lệ con cố gắng hơn

Nhà tâm lý xã hội đồng thời là tác giả nhiều cuốn sách bán chạy – Tiến sĩ Susan Newman chia sẻ rằng: “Khi bạn tập trung vào cách bé đã làm để đạt được thành công thì điều này sẽ giúp ích xây dựng lòng tự trọng của trẻ hơn”.  Thay vì nói “Con giỏi quá”, hãy nói theo cách sau:

  • Khi con mang về những bài kiểm tra điểm cao: “Con toàn được 10 điểm, con đã học rất chăm phải không?”.
  • Đội của trẻ chiến thắng: “Mẹ thích cách con chuyền bóng qua cho đồng đội để bạn ấy có thể ghi điểm lắm”.
  • Con bạn vẽ được một bức tranh dễ thương: “Làm thế nào con tô được những màu đẹp thế?” hay “Con vẽ bức tranh này như thế nào, chỉ cách mẹ với?”.

Cha mẹ hành xử như trên khiến bé nghĩ về quá trình và những công việc để hướng tới mục tiêu. Còn những câu nói như: Làm tốt lắm, con mẹ thật thông minh, con rất tuyệt vời và những câu tương tự vậy nghe lâu sẽ chẳng mang lại bất cứ tác dụng nào cho trẻ“, tiến sĩ Newman nhận xét.

Những câu nói sai lầm của cha mẹ khi dạy con

“Con xem con nhà người ta. Sao con không được như…nhỉ?” Nếu bố mẹ có thói quen so sánh bé với bạn bè hay anh chị, bé sẽ dần hình thành tâm lý bi quan, mặc cảm hoặc cáu kỉnh, khó chịu. Không những vậy, trong lòng bé sẽ sinh ra nhiều thói ghen ghét, bé sẽ ghét những người mà bé bị so sánh hay thậm chí là ghét bỏ chính bố mẹ. Không có gì khiến một đứa trẻ cảm thấy khổ sở hơn là bị cho là kém cỏi hay hư đốn hơn bạn bè, anh chị em. Khi đã bị tổn thương, thậm chí, bé sẽ không muốn cố gắng để đạt được những hành vi tốt nữa. Cha mẹ nào cũng mong muốn con cái mình thông minh, giỏi giang, ngoan ngoãn tuy nhiên nên học cách chấp nhận thực tế rằng, mỗi bé là một cá thể độc lập. Thay vì nói điều này, bạn nên cổ vũ cá tính và những mặt mạnh của con.

6. Khi con làm sai một bài tập đơn giản và bạn muốn con biết bài này rất dễ

Những câu nói sai lầm của cha mẹ khi dạy con

“Dễ thế mà con cũng sai” Câu nói đầy tính khinh khi + ‘mặt nặng, mày nhẹ’ chính là cách tệ hại nhất mẹ khiến bé lo lắng, mất tự tin, không dám hỏi khi có thắc mắc vì sợ mẹ nổi giận. Vì thế, khi trẻ làm sai điều gì, mẹ nên bình tĩnh chỉ dẫn làm lại từ đầu. Khuyến khích để trẻ tập trung hoàn thành từng phần việc nhỏ một, từ việc dễ đến việc khó. Tuyệt đối không nên cười chê, chế nhạo nếu chẳng may bé không tự mình làm được. Thay vào đó, mẹ nên tạo không khí vui vẻ để trẻ không bị căng thẳng.

7. Khi bạn yêu cầu con làm gì và trẻ liên tục hỏi tại sao

Những câu nói sai lầm của cha mẹ khi dạy con

“Vì mẹ/ bố bảo thế!” Đây là một câu nói sai lầm kinh điển mà chúng ta cần phải vĩnh viễn bỏ qua. Khi yêu cầu con cái làm điều gì, bạn cần giải thích rõ ràng và hợp lý nếu không trẻ sẽ thấy có lý do gì phải dừng hành động hay thái độ được cho là sai trái của mình. Trẻ nhỏ thường thích có nhiều hành động và thói quen mà bố mẹ không ngờ tới, chúng có thể thích nghịch bẩn, thích chạy nhảy lung tung khắp nhà. Tuy nhiên trước những hành động đó của con, bố mẹ không nên thẳng thắn ngăn cấm con mà hãy nhẹ nhàng nói lí do tại sao con không nên làm như vậy. Khi ép buộc trẻ làm theo điều mình nói mà không có lí do thì sẽ khiến trong lòng trẻ cảm thấy không thoải mái.

8. “Con phải làm gương cho em chứ!”

Khi con lớn của bạn hư, làm những việc khiến bạn không hài lòng, nhiều ông bố bà mẹ sẽ nói câu như trên, mà không biết là chúng chỉ khiến trẻ tự ti, ganh tỵ hơn mà thôi. Để hạn chế điều này, tiến sĩ Katharine Kersey, chuyên gia giảng dạy về giáo dục trẻ sớm tại Đại học Old Dominion ở Verginia (Mỹ) khuyên rằng: “Hãy khen ngợi những đứa trẻ lớn và ghi nhận tầm quan trọng của chúng đối với các em: “Em con ngưỡng mộ con lắm, con thật là một tấm gương tốt!”.

9. Lúc trẻ sợ hãi, bạn nói

  • Có gì mà con phải sợ vậy, đừng lo lắng lung tung.
  • Bố mẹ đây. Đừng sợ, chúng ta sẽ cùng lập một kế hoạch để chống lại nó nhé.

Gặp một việc gì đó, em bé của bạn lo sợ, dù cho đó chỉ là sợ những cái vớ vẩn. Nhưng lúc đó bạn đừng chỉ gạt ngang nỗi lo của trẻ bằng câu nói “Có gì mà con phải sợ hãi vậy, đừng lo lắng lung tung”, hãy chỉ cho con thấy cách để đương đầu mọi việc. Tiến sĩ Newman lưu ý rằng: “Sẽ tốt hơn khi bạn giải thích cho trẻ hiểu rằng bạn sẽ làm mọi thứ để bảo vệ chúng an toàn”. Hãy thử câu: “Bố mẹ đây. Đùng sợ con, chúng ta sẽ cùng lập một kế hoạch để chống lại nó nhé”.

Tóm lại: Làm cha mẹ rất khó khăn. Nó giống như bản cam kết làm việc 24/7 cả đời. Không giải lao, không ngày nghỉ và không trốn tránh trách nhiệm. Bố mẹ đôi khi nghĩ rằng mình đang cho con những thứ tốt nhất mà bỏ qua nhiều sai lầm thường gặp. Trên đây là các sai lầm kinh điển trong quá trình dạy con có thể khiến các bậc phụ huynh giật mình. Chúc bạn có thể hạn chế được các sai lầm này trong việc dạy con thông minh và tự tin sau này nhé!