Tai biến mạch máu não là gì và nguyên nhân triệu chứng thường gặp nhất của hiện tượng này là như thế nào, ó gây ra nhiều biến chứng bất lợi gì hay không cũng như một giải pháp khắc phục chăm sóc sơ cứu điều trị kịp thời sẽ được tiến hành ra sao, tất cả những thắc mắc chung ấy đang được khá nhiều người đặt ra, đặc biệt là những gia đình có người già sức khỏe yếu ớt. Bạn cũng nên hiểu rằng, tai biến mạch máu não còn gọi là đột quỵ não là một bệnh xảy ra khi việc cung cấp máu lên một phần bộ não bị đột ngột bị gián đoạn ngừng trệ, đây được xem như là "cánh cử thần chết" luôn âm thầm đe dọa tính mạng của chúng ta bất cứ lúc nào. Vậy phải làm gì để sớm phát hiện, ngăn ngừa phòng tránh mọi nguy hại có thể xảy đến?

Hãy cùng Big.vn chúng tôi tìm hiểu tất tần tật mọi kiến thức sơ đẳng cần thiết nhất về chứng tai biến mạch máu não qua những góp ý cùng chia sẻ chân thành nhất dưới đây nhé!

Cuộc sống công nghiệp trong thành phố khiến cho cuộc sống của đa số dân cư thành thị có thay đổi đáng kể nhất là vài năm trở lại đây. Bia, rượu cộng với thức ăn chứa nhiều dầu, mỡ như phô-mai, lòng đỏ trứng, thịt, lạp xường và các chất béo khác được sử dụng quá nhiều và những cơn stress do công việc căng thẳng, bệnh tiểu đường và các thuốc ngừa thai chính là những yếu tố gây tăng nguy cơ bị Tai biến mạch máu não.

Tai biến mạch máu não vẫn luôn là vấn đề lớn của ngành Thần kinh học Việt Nam do số lượng tử vong do bệnh này luôn ở mức cao. Hãy cùng tìm hiểu về bệnh tai biến mạch máu não để cùng phòng và tránh.

Tai biến mạch não là gì?

  • Tai biến mạch não hay đột quỵ (stroke) là thuật ngữ chỉ các bệnh mạch máu não như thiếu máu não (Ischemia) do vữa xơ chít hẹp tắc nghẽn các động mạch não; chảy máu não (hemorrhagia) do các động mạch đó và các cục huyết khối nghẽn tắc tại gây vỡ mạch tạo ra. Ở vùng não bị thiếu máu, chảy máu tế bào thần kinh bị thương tổn thương hủy hoại, còn gọi là nhũn não. Hậu quả là các giác quan, các vùng cơ thể do vùng não bị thiếu máu, chảy máu chi phối cũng bị tổn thương hủy hoại tạo ra các triệu chứng bệnh lý như tê liệt nửa người, mù, điếc, nói ngọng, mất nói, ỉa đái không tự chủ,…
  • Mỗi năm, nước ta có khoảng 200.000 người bị tai biến mạch não, trong đó khoảng 1000 người chết. Số người bị di chứng mù, liệt, tàn phế là rất cao, với những hệ lụy cho bản thân, gia đình và xã hội trong sinh sống, chăm nom, chữa trị. Tổ chức y tế thế giới xếp tai biến mạch não ở vị trí thứ hai trong các bệnh gây tử vong cao hiện nay.

Tai biến mạch máu não: Hãy nhớ ba chữ C.N.G

Bạn chỉ tốn vài phút để đọc mấy điều đơn giản dưới đây, mà có thể cứu được mạng người.

Một chuyên viên điều trị nói rằng: nếu ông ta có thể đến với nạn nhân Tai biến mạch máu não trong vòng 3 tiếng đồng hồ, ông ta có thể hoàn toàn đảo ngược ảnh hưởng cuả tai biến…

Nhận diện – Tai biến mạch máu não

Trong bữa tiệc BBQ, một người bạn bị mất thăng bằng suýt ngã, bà ta trấn an mọi người là bà không sao cả, chỉ bị trượt trên gạch và đôi giày mới…Vài người đã giúp phủi bụi cho bà (thay vi kêu xe cứu thương) và làm cho bà một đĩa thức ăn mới. Bà Ingrid tiếp tục cuộc vui cùng bạn bè cho đến hết buổi chiều.

Mọi người mới về đến nhà, thì nhận được điên thoại cuả chồng bà Ingrid, báo tin là vợ ông đã đuợc đưa vào bệnh viện lúc 6 giờ chiều, và đã qua đờí vì Tai biến mạch máu não trong bữa tiệc BBQ. Nếu có người biết cách nhận ra triệu chứng Tai biến mạch máu não, có lẽ bà Ingrid có thể vẫn còn sống với chúng ta hôm nay.

Xác định – Tai biến mạch máu não

Hệ thần kinh não bộ cuả nạn nhân Tai biến mạch máu não, có thể bị tàn phá nhanh chóng và kinh khủng, khi những người chung quanh không phát hiện ra được các triệu chứng cuả Tai biến mạch máu não. Thực ra, một người bàng quang có thể nhận diện được Tai biến mạch máu não, bằng cách hỏi nạn nhân ba câu đơn giản:

C. N. G

C. Yêu cầu người đó Cười

N. Yêu cầu người đó Nói
G. Yêu cầu người đó Giơ tay lên

Nếu người đó bị trở ngại bất cứ điều nào kể trên, bạn hãy gọi xe Cấp cứu ngay tức khắc.

Ghi chú: Còn một dấu hiệu khác về Tai biến mạch máu não là Lưỡi của nạn nhân bị Cong, hoặc bị Ngả về một bên. Đó cũng là triệu chứng cuả Tai biến mạch máu não. Nếu mỗi người nhận được Email này, và gởi đi cho 10 người, thì ít nhất có một mạng người được cứu sống.

Chỉ với một cây kim, ta có thể cứu được mạng người.

Kính thưa quí vị, có thể quí vị đã có đọc những dòng chữ này rồi, nhưng chúng tôi muốn trích dịch ra tiếng Việt Nam và phổ biến rộng rãi, trong hy vọng có thể cứu được mạng người trong cơn nguy cấp, khi chờ đợi được các chuyên viên Y-tế săn sóc.

Chỉ cần một ống tiêm thuốc (loại dùng xong rồi phế thải, bằng nhựa), hoặc một cây kim may, là chúng ta có thể cứu mạng một bệnh nhân đang bị chứng tai biến mạch máu não (stroke). Việc cứu chữa thật đơn giản và dễ dàng một cách lạ lùng, nhưng có thể mang đến những kết quả cũng không kém lạ lùng và hữu hiệu. Chúng ta chỉ cần một phút để đọc tài liệu này, và các điều ghi trong tài liệu quả là những hướng dẫn tuyệt vời.

Xin quí vị ghi nhớ hoặc lưu giữ tài liệu này để sẵn sàng áp dụng, vì biết đâu, một ngày nào đó, quí vị sẽ dùng đến để cứu sống mạng người.

Cô Irene Liu kể chuyện: “Cha tôi bị tê liệt và chết sau đó vì ông là nạn nhân của bệnh tai biến mạch máu não. Ước chi tôi biết được thủ thuật này từ trước. Khi tai biến mạch máu não xảy ra, tất cả những tia huyết quản nhỏ trong não bộ sẽ từ từ vỡ ra sau đó.”

Khi có bệnh nhân bị tai biến mạch máu não, chúng ta phải giữ bình tĩnh, đứng cuống quít. Điều quan trọng nhất là “ĐỪNG BAO GIỜ DI CHUYỂN NẠN NHÂN”, bất kỳ là họ đang bị nạn ở đâu. Vì nếu nạn nhân bị di chuyển, các tia huyết quản trong não bộ sẽ vỡ ra. Từ từ giúp bệnh nhân ngồi thẳng dậy, và chúng ta có thể bắt đầu công việc “rút máu”.

Nếu quí vị có sẵn một ống tiêm thuốc, thì tốt nhất, nếu không thì một cây kim may, hay một cây kim gúc, cũng có thể giúp chúng ta được.

1. Trước hết, chúng ta hảy hơ nóng kim bằng lửa (bật lửa, đèn nến) để sát trùng, rồi dùng kim để chích trên mười đầu ngón tay.

2. Chúng ta không cần tìm một huyệt đặc biệt nào cả, chỉ cần chích vào đầu ngón tay, cách móng tay độ một ly (milimetre).

3. Chích kim vào cho đến khi có máu rỉ ra.

4. Nếu máu không chảy, nên nặn đầu ngón tay cho đến khi thấy máu nhỏ giọt.

5. Khi máu đã chảy từ cả mười đầu ngón tay, thì chờ vài phút, bệnh nhân sẽ tỉnh dậy.

6. Nếu mồm bệnh nhân bị méo, thì chúng ta phải nắm hai (lổ) tai của bệnh nhân kéo mạnh, cho đến khi hai tai đều ửng màu đỏ.

7. Châm vào dái tai (ear lobe) hai mũi mỗi bên cho đến khi máu nhỏ giọt từ mỗi dái tai. Sau vài phút, bệnh nhân sẽ tỉnh lại. Chúng ta hãy kiên tâm chờ cho đến khi bệnh nhân hoàn toàn hồi tỉnh và không có một triệu chứng nào khác thường mới mang bệnh nhân đến bệnh viện.

Vì nếu nạn nhân được chuyên chở vào bệnh viện sớm hơn. Có thể những dằn sóc của xe cứu thương sẽ làm cho các mao quản (capillaries) trong não bộ bị vỡ ra. Nếu sau khi đó mà họ còn có thể đi đứng được, thì đúng là do phúc đức của Tổ Tiên họ.

Cô Liu nói tiếp: “Tôi học cách cứu chữa qua cách làm xuất huyết này từ một Đông y tên Hà Bảo Định (Ha Bu-Ting). Ngoài ra, tôi còn có cơ hội áp dụng phương pháp này nữa. Vì thế nên tôi khẳng định là phương pháp hữu hiệu 100%. Năm 1979, tôi đang dạy tại Đai học Fung-Gaap tại Đài Trung. Một buổi trưa nọ, tôi đang giảng bài trong lớp, thì một giáo sư khác chạy sổ vào lớp học của tôi, vừa thở vừa nói ‘Cô Liu, đến gấp dùm, ông Giám sự của chúng ta đang bị tai biến mạch máu não’.

Tôi chạy lên lầu 3 ngay tức thì và thấy ông Giám sự của chúng tôi là Trần Phúc Tiên, mặt mày nhợt nhạt, tiếng nói ngọng nghịu, và mồm thì méo xệch qua một bên, ông hội đủ tất cả những triệu chứng của một người đang bị tai biến mạch máu não. Tôi bảo một người sinh viên đang thực tập tại Đại học, đến Dược phòng bên ngoài mua cho tôi một ống tiêm, và dùng kim tiêm để châm đầu mười ngón tay của ông Trần, cho đến khi mỗi đầu ngón tay có một giọt máu cỡ hạt đậu. Sau vài phút, mặt ông Trần đã nhuận sắc trở lại, và mắt ông cũng đã bắt đầu có thần. Nhưng mồm ông thì vẫn méo, nên tôi kéo hai tai ông cho đến khi hai tai đều đỏ vì máu đọng, rồi châm vào mỗi bên dái tai hai mũi để hai giọt máu tươm ra.

Khi hai giọt máu hai bên dái tai được rỉ ra, một phép lạ đã xảy ra. Chỉ nội trong vòng từ 3 đến 5 phút, mồm ông ta đã từ từ trở lại hình dạng nguyên thủy, và tiếng nói của ông cũng trở lại bình thường. Chúng tôi để ông nghỉ ngơi một lúc, rồi rót cho ông một tách nước trà nóng rồi đưa ông đi đến bệnh viện Ngụy Hoa gần đó. Ông nghỉ ngơi tại bệnh viện một đêm, rồi hôm sau lại trở về nhiệm sở làm việc. Sau đó, mọi việc đều bình thường. Ông không có triệu chứng nào nguy hại sau đó. Trái lại, các nạn nhân của bệnh tai biến mạch máu não thường khó trở lại bình thường, vì các tia máu trong não bộ bị vỡ trong khi xe cứu thương di chuyển họ đến bệnh viện. Kết quả là không thể làm cho họ vãn hồi lại trạng thái cũ.”

Theo các thống kê, thì hiện nay, bệnh tai biến mạch máu não là nguyên nhân giết chết người ta hàng thứ nhì. Những người may mắn thì có thể sống còn, nhưng phải mang tật nguyền suốt đời. Đó là một tai họa khủng khiếp có thể xảy đến cho một cá nhân. Nếu chúng ta có thể ghi nhớ phương pháp cho xuất huyết trên đây, để có thể giúp đỡ những nạn nhân của căn bệnh quái ác này, để áp dụng tức thời trên nạn nhân, thì chỉ trong một thời gian ngắn, bệnh nhân sẽ tỉnh lại và được phục hồi 100%.

Tai biến mạch máu não là gì? Nguyên nhân triệu chứng và cách chăm sóc sơ cứu phần 1

Các triệu chứng thường thấy nhất khi gặp tai biến

Nghẽn tắc mạch do xơ vữa động mạch

Là căn nguyên thông thường nhất của đột quỵ (stroke) thường có các triệu chứng: nhìn mờ, mất thị giác tạm thời một mắt, nói khó nói lắp, tê bại, ỉa đái không tự chủ, được quy thành 4 hội chứng sau:

  • Tê bại (nhẹ) hoặc liệt nửa người 66%
  • Rối loạn ngôn ngữ (nói khó nói lắp), tay chân lóng ngóng 20%
  • Chỉ có các rối loạn cảm giác: tê, bỏng…10%
  • Hội chứng thất điều nửa người (tay chân một bên rối loạn hiệp điều khi vận động đi lại, cầm nắm) 4%.

Chảy máu não (Hemorrhagia)

Đau đầu và đau sau hố mắt dữ dội, cứng gáy, buồn nôn, co hoặc giãn đồng tử, liệt nửa người và nhanh chóng đi vào hôn mê. Bằng cách thăm khám hệ thống về thần kinh, các thày thuốc lâm sàng chuyên khoa sẽ xác định được vị trí nơi chảy máu.

Các nguyên nhân gây tai biến mạch máu não

Tai biến mạch máu não (TBMMN) là bệnh lý của lứa tuổi trung niên và người cao tuổi. Những người trên 55 tuổi sẽ có nguy cơ TBMMN, tuổi càng cao thì tỷ lệ TBMMN càng cao, ở nam giới sẽ dễ bị hơn ở nữ giới. Những người có các yếu tố nguy cơ bị TBMMN nhiều hơn là:

  • Người bị huyết áp cao
  • Người có các bệnh tim mạch như hẹp van 2 lá, rung nhĩ
  • Người bị đái tháo đường
  • Người béo phì tăng cân, rối loạn chuyển hóa, tăng mỡ máu
  • Nghiện hút (cả thuốc lá, bia rượu)
  • Phụ nữ vừa hút thuốc lại dùng thuốc tránh thai
  • Làm việc dưới áp lực cao vê tinh thần thể lực, có các sang chấn về tinh thần kinh lớn.

Các giải pháp cho tai biến mạch máu não

Như đối với các bệnh thường gặp theo lứa tuổi và các yếu tố nguy cơ chưa bị bệnh béo phì thì chủ động dự phòng, nếu có bệnh phải được chẩn đoán điều trị nhanh chóng kịp thời. Các chuyên gia về bệnh học thần kinh đã đề xuất các giải pháp rất cụ thể có hiệu quả đối với tai biến mạch máu não.

Tai biến mạch máu não là gì? Nguyên nhân triệu chứng và cách chăm sóc sơ cứu phần 2

Điều trị dự phòng:

Sử dụng các thuốc bảo vệ và dinh dưỡng toàn hệ thần kinh mạch máu:

  • Các thuốc bổ sung cơ chất (làm tăng tính đàn hồi thành mạch và lưu thông máu) như các chế phẩm ngân hạnh, bạch quả, đậu tương là tânkan, natopes, cerebrolysin,…
  • Các thuốc tác động qua cơ chế tuần hoàn (mà y học dân tộc gọi là bổ huyết, hoạt huyết, thông mạch, tán ứ) như sibelium, caviton, stugeron,…
  • Các thuốc chống đông máu, chống kết dính tiểu cầu và tiểu sợi huyết như aspirin, clopidogrel. Trong nhóm thuốc này hiện có Panax notoginseng saponin dạng bột pha tiêm và viên nang được tách chiết từ nhân sâm.
  • Các thuốc điều hòa lưu thông máu (Haemorrheologicals) như pentoxifylline, naftidrofuryl oxalate, viên bổ khí huyết, viên tỏi nghệ trà dogarlic đã được giới thiệu trong cẩm nang sử dụng thuốc MIMS lưu hành trong những năm gần đây.

Phòng tránh các yếu tố nguy cơ:

Dự phòng và điều trị tích cực có hiệu quả chắc chắn các bệnh cao huyết áp, đái tháo đường, tăng mỡ máu… Chống béo phì tăng cân, hạn chế việc sử dụng rượu thuốc, điều chỉnh tập quán sinh hoạt làm việc nghỉ ngơi phù hợp.

Hướng dẫn cách sơ cứu người bị tai biến mạch máu não

  • Tai biến mạch máu não cướp đi sinh mạng của ngày càng nhiều người. Trong không ít trường hợp, việc nhận biết sớm và sơ cứu kịp thời có thể cứu bệnh nhân khỏi bàn tay tử thần.
  • Tai biến mạch máu não là bệnh thường gặp ở người trên 40 tuổi. Đây là nguy cơ gây tử vong hàng đầu trong các bệnh về tim mạch. Nếu không được phát hiện và sơ cứu kịp thời, bệnh có thể gây chết người nhanh chóng hoặc khiến người bị tai biến tàn phế.

Dưới đây là một số cách phát hiện bệnh tai biến mạch máu não nhanh chóng, sơ cứu trong lúc chờ xe cấp cứu hoặc đưa tới bệnh viện:

Dự phòng khi chưa xảy ra tai biến

  • Mục tiêu chính là phòng chống và hạn chế xơ vữa mạch, bằng cách: giữ huyết áp bình thường, chế độ ăn giảm mỡ bão hòa (ăn mỡ thực vật), nên ăn các loại thịt trắng (gà, thỏ…), hạn chế thịt màu đỏ. Người dân cần cai thuốc lá, hạn chế bia rượu, tập thể dục đều mỗi ngày.
  • Có thể dùng Aspirine để làm giảm cục máu đông nhưng không được sử dụng kéo dài, nếu không có thể ảnh hưởng đến dạ dày và gây chảy máu. Hiện nay, các loại thuốc hoạt huyết như Hoạt huyết CM3 tác dụng tốt, có thể dung thường xuyên để tăng khả năng lưu thông, tuần hoàn máu. Sản phẩm này vừa có tác dụng ức chế đông máu, vừa ức chế kết dính tiểu cầu, an toàn không gây biến chứng chảy máu.

Sơ cứu khi có các biểu hiện tai biến mạch máu não

Khi người thân có biểu hiện tai biến mạch máu não, bạn cần kiểm tra và tiến hành các nhóm phương pháp như sau:

  • Dùng thuốc chống đông và thuốc kết dính tiểu cầu: các thuốc này phải do bác sĩ chuyên khoa chỉ định và theo dõi. Nếu bệnh nhân đã dùng các loại thuốc hoạt huyết như Hoạt huyết CM3 thì có thể sử dụng tăng gấp đôi liều lượng.
  • Phòng chống và điều trị các yếu tố nguy cơ (huyết áp cao, tiểu đường, các bệnh tim…).

Khi có bệnh nhân bị tai biến mạch máu não, bạn phải giữ bình tĩnh. Điều quan trọng nhất là không bao giờ di chuyển nạn nhân, bất kỳ là họ đang bị nạn ở đâu. Vì khi bị di chuyển, các tia huyết quản trong não bộ sẽ vỡ ra, rất nguy hiểm.

Những điều không được làm với người bị tai biến mạch máu não

  • Không được dùng aspirin. Mặc dù aspirin có thể làm giảm cục máu đông trong trường hợp tai biến tắc động mạch nhưng cũng có thể gây chảy máu trong nếu là tai biến vỡ mạch máu. Nếu người bệnh đã uống aspirin trong ngày thì gia đình cần báo với bác sĩ cấp cứu.
  • Không được cho bệnh nhân ăn hoặc uống. Bởi tai biến khiến cho người bệnh không thể nuốt.
  • Không được cố di chuyển đầu, cổ bệnh nhân. Trong trường hợp tai nạn, đầu hoặc cổ có thể bị gãy hoặc bị thương. Bạn cần để bệnh nhân trong tư thế thoải mái, nới lỏng quần áo.

Theo thống kê gần đây nhất, số người bị chết não gia tăng đột biến cho biến chứng xảy ra của tai biến mạch máu não, thậm chí còn đe dọa tới sức khỏe tính mạng của không ít người. Tất cả cũng chỉ vì cuộc sống quá nhộn nhịp, quá hiện đại đồng nghĩa với thói quen ăn uống mất kiểm soát, uống nhiều thức uống có ga có cồn, ăn một lượng lớn thức ăn nhanh chứa quá nhiều chất béo dầu mỡ động vật,…lâu ngày mọi thứ tích tụ lại trong cơ thể và làm chậm quá trình lưu thông máu rất nguy hiểm mà con người không thể lường trước, vậy nên hãy cố gắng thay đổi, điều chỉnh lại thói quen sinh hoạt ăn uống của bản thân sao cho khoa học lành mạnh nhất thì mới ngừa được chứng tai biến mạch máu não, cần ghi nhớ “chẳng ai có thể cứu được mình, chẳng ai có thể bảo vệ được mình bằng chính bản thân mình”. Chúc sức khỏe và thành công. Luôn đồng hành và ủng hộ nhiều hơn nữa cho Big.vn, bạn nhé!

Liên hệ quảng cáo: 0936675916 – Mr Long
Liên hệ quảng cáo: 0936675916 – Mr Long