Tâm lý của trẻ từ 1 đến 3 tuổi là điều mà các bậc phụ huynh nuôi con nhỏ cần quan tâm đặc biệt, để chuẩn bị cho con bước vào mẫu giáo. Trẻ trong giai đoạn tuổi này có nhiều diễn biến phức tạp về tâm lý. Hôm nay, hãy cùng big.vn tìm hiểu điều này qua bài viết dưới đây nhé.Để giáo dục hiệu quả, bố mẹ cần nắm rõ sự phát triển tâm lý trẻ 1 – 3 tuổi diễn ra ở những lĩnh vực nào, đặc điểm ra sao. Từ đó, lên kế hoạch dạy một số kỹ năng cơ bản giúp con làm quen với môi trường mới lạ, rộng lớn hơn.

bố mẹ chơi cùng 2 con

Lên kế hoạch dạy kỹ năng cần thiết để phát triển tâm lý trẻ từ 1 đến 3 tuổi. Ảnh: Internet

1. Sự phát triển tâm lý của trẻ từ 1 đến 3 tuổi thể hiện ở những lĩnh vực nào?

1.1 Phát triển nhận thức – trí tuệ

Lên 2 tuổi, một số trẻ có thể nhận biết được màu sắc cơ bản và phân biệt chúng với nhau. Khả năng tập trung của trẻ cũng dần phát triển, trẻ có thể tự chơi lâu hơn 1 tiếng, tìm tòi nghiên cứu hơn, không bị ảnh hưởng nhiều bởi tác nhân xung quanh mình. Hơn nữa, khả năng tư duy hành động theo trực giác của trẻ cũng bắt đầu được hình thành và biểu hiện rõ rệt hơn.

Gần 3 tuổi, trẻ bắt đầu phát triển trí tưởng tượng, xác định một số hình ảnh bằng cách đặt tên cho chúng. Sự tò mò dần được hình thành, trẻ bắt đầu đặt những câu hỏi liên tục để khám phá thế giới xung quanh mình. Trẻ thích được nghe kể và tự kể chuyện, xác định một người bạn thường xuyên tiếp xúc qua tên gọi. Tuy nhiên, trẻ 3 tuổi cũng bắt đầu phát triển nỗi sợ hãi bóng tối hoặc một số loài động vật nhất định. Trẻ yêu thích các hoạt động ngoài trời, gần gũi và tìm hiểu thế giới tự nhiên.

2 bé giá ngồi vẻ bảng màu nước

Trẻ lên 2 tuổi có thể phân biệt được một số màu sắc cơ bản. Ảnh: Internet

1.2 Phát triển ngôn ngữ

Ngôn ngữ là một trong những đặc điểm phát triển thú vị nhất của trẻ trong giai đoạn từ 1 đến 3 tuổi. Đây là thời kỳ mà khả năng hiểu và sử dụng lời nói của trẻ được hình thành một cách nhanh chóng. Cụ thể:

  • 1 tuổi, hầu hết trẻ đều có thể nói được 2 – 3 từ đơn.
  • 2 tuổi, bé có thể nói đến 6 – 12 từ với phát âm rõ ràng có thể nhận biết được.
  • Lên 3 tuổi, khả năng ngôn ngữ của trẻ phát triển hơn. Trẻ có thể giao tiếp được với 2 – 3 câu đơn. Ở tuổi này, đa số trẻ đã có thể đọc thơ, xem sách có tranh ảnh kèm chữ thích hợp với độ tuổi.
cô giáo dạy bé học kể chuyện đọc thơ

Lên 3 tuổi, trẻ bắt đầu đọc và thuộc một số bài thơ quen thuộc. Ảnh: Internet

1.3 Phát triển tính cách

Nói một cách đơn giản, tâm lý của trẻ từ 1 đến 3 tuổi bắt đầu hình thành tính tự chủ, muốn độc lập hơn, và tự làm mọi thứ mà không cần sự giúp đỡ của người lớn. 3 tuổi, cái “tôi” của trẻ được hình thành rõ rệt, trẻ dùng nhiều đại từ xưng hô chỉ bản thân hơn – như “con”, “của con”,…

Trẻ độ tuổi này thích chơi một mình, nhưng vẫn thích gần người lớn, dễ nản lòng và bực mình, dễ trở nên ương bướng.

2. Một số kỹ năng cơ bản cần dạy cho trẻ trước khi đi học mẫu giáo

2.1 Kỹ năng đọc sách

mẹ cùng con gái nằm đọc sách

Cần dạy trẻ lên 3 tuổi kỹ năng đọc sách. Ảnh: Internet

Bố mẹ nên cố gắng đọc sách truyện có tranh ảnh cho trẻ 1 – 3 tuổi nghe mỗi ngày, đặc biệt là tối trước khi đi ngủ. Trẻ ở giai đoạn chập chững biết đi, hay thậm chí cả trẻ sơ sinh, đã có thể “học” được kỹ năng đọc sách ngay từ rất bé. Bố mẹ có thể dạy con từ những điều cơ bản sau:

  • Cách cầm, giữ một quyển sách
  • Hiểu rằng mặt bên ngoài của quyển sách khác với mặt bên trong
  • Cách vừa cầm, giữ quyển sách, vừa có thể lật từng trang giấy
  • Cách tìm kiếm những điều thú vị trong tranh, ảnh, nội dung câu chuyện,…

2.2 Kỹ năng học qua trò chơi và sử dụng câu nói đơn giản

3 đứa trẻ chia sẻ đồ chơi cho nhau

Trò chơi, đồ chơi giúp tâm lý trẻ 1 – 3 tuổi phát triển toàn diện. Ảnh: Internet

Trò chơi, đồ chơi cung cấp cho trẻ nhiều cơ hội giá trị phát triển khả năng học tập tích cực sau này. Nhiều kết quả nghiên cứu cho thấy, trò chơi giúp tâm lý của trẻ từ 1 đến 3 tuổi phát triển toàn diện ở các lĩnh vực thể chất, kỹ năng xã hội, cảm xúc và cả trí tuệ. Trong 3 năm đầu đời, trò chơi giúp trẻ lĩnh vực thế giới xung quanh mình thông qua việc nghe, nhìn, đụng, nếm, và ngửi. Gợi ý dành cho bố mẹ:

  • Cho nhiều đồ chơi vào một túi kín, yêu cầu con lần lượt lấy ra một món và trả lời một số câu hỏi như “Con đụng vào cảm thấy như thế nào?”, “Con đoán đó là cái gì?”,…Điều này giúp trẻ mô tả vật thể, phát triển vốn từ vựng phong phú hơn.
  • Khuyến khích trẻ chơi xếp chồng các khối gỗ, tập đếm số dán trên khối gỗ,…Hoạt động này tạo tiền đề cho việc học các kỹ năng về toán học.
  • Thử cho trẻ đổ cát, sỏi, gạo, nước vào chung một cái bình, rung lắc bình và khám phá những âm thanh được tạo ra từ chúng.
  • Tạo cơ hội cho con mở rộng giao tiếp xã hội hơn.

2.3 Kỹ năng chia sẻ

2 đứa trẻ chia sẻ đồ chơi cho nhau

Dạy trẻ lên 3 cách sẻ chia với người khác. Ảnh: Internet

Như đã phân tích ở trên, đặc điểm tâm lý của trẻ từ 1 đến 3 tuổi là dần hình thành cái “tôi”. Trẻ 3 tuổi xem mình là “cái rốn của vũ trụ”, mình là trên hết, do đó, khi bắt đầu đi học mẫu giáo, việc thường xuyên giành đồ chơi với bạn bè là vấn đề khiến không ít phụ huynh “điên đầu”. Để hạn chế trường hợp này, ngay từ bé, bố mẹ cần tập cho bé cách “cho/ nhận”, nói “cám ơn/ xin lỗi”, chia sẻ với các anh chị em, hoặc với bố mẹ mình. Có như vậy, việc sẻ chia mới trở thành một thói quen tốt mà bé có thể phát huy khi mở rộng quan hệ xã hội với bạn bè trong môi trường nhà trẻ.

Như vậy, để phát triển tâm lý của trẻ từ 1 đến 3 tuổi, bố mẹ cần dành nhiều thời gian trò chuyện, vui chơi cùng con. Ngay từ những điều cơ bản nhất, hãy kiên nhẫn dạy con trở thành đứa trẻ yêu thích đọc sách, sáng tạo vừa học vừa chơi, biết sẻ chia, cảm thông với người khác, bố mẹ nhé!

Trúc Nguyễn tổng hợp